Чемпионлар лигасини ютолмаган энг кучли жамоа? 2005 йилги «Милан» ва унинг афсонавий таркиби
Паоло Мальдини, Кака, Эрнан Креспо ва бошқа юлдузлардан тузилган Карло Анчелотти жамоаси Истанбулдаги машҳур мағлубиятдан кейин 2007 йилда «Ливерпуль»дан қасос олди. Аммо Афинада ғалаба қозонган таркиб Истанбулда ютқазган жамоага нисбатан анча кучсизроқ эди.
Паоло Мальдини 2007 йилги Чемпионлар лигаси финалини деярли эслай олмайди. Сабаби, афсонавий ҳимоячи ўша учрашувда майдонга тушиш учун жуда кўп оғриқ қолдирувчи дори қабул қилган эди. Ўша пайтда 38 ёшда бўлган футболчининг тиззасида жарроҳлик амалиёти ўтказиш зарурати бор эди. Шунга қарамай, у Афинада «Ливерпуль»га қарши кечадиган финални ўтказиб юборишни хоҳламади.
Бундан икки йил аввал «Милан» Истанбулдаги машҳур «Мўъжиза» қурбонига айланди. «Ливерпуль» танаффусга 0:3 ҳисобида ортда бориб кирганига қарамай, учрашувни тенглаштириб, пенальтилар сериясида ғалаба қозонганди. Шу сабабли Мальдини учун 2007 йилги финалда фақат битта мақсад бор эди — қасос олиш.
«Бизнинг йўқотадиган нарсаларимиз жуда кўп эди. Агар яна «Ливерпуль»га ютқазганимизда, бу мағлубиятни узоқ вақт унутиш қийин бўларди», — деган эди у GOAL нашрига берган интервьюсида.
«Милан» Грецияда ғалаба қозониш учун бор кучини ишга солишга тайёр эди. Бироқ 2:1 ҳисобидаги ғалабадан кейин бош мураббий Карло Анчелотти ҳам, яримҳимоячи Кларенс Зеедорф ҳам жамоа ўзининг энг яхши ўйинини намойиш этмаганини тан олди. Аммо бу энди муҳим эмасди.
«Энди байрам қилиш навбати бизники», — деган эди Женнаро Гаттузо.
Шунга қарамай, италиялик футболчи 2005 йилги финалдаги мағлубият азоби унга «бир умрга» ҳамроҳ бўлишини тан олганди. Бунинг сабаби ҳам бор: 2007 йилги жамоа билан Истанбулда мағлуб бўлган таркиб ўртасидаги савия фарқи жуда катта эди.
Кака 2007 йилги «Милан»ни «ажойиб жамоа» деб таърифлаган. Аммо у ҳам Истанбулда майдонга тушган таркибнинг кучига тенглаша олмасди.
«Ливерпуль»нинг собиқ ҳимоячиси Жейми Каррагер ҳам бу фикрга қўшилган эди:
«Финал олдидан олинган жамоавий суратга қарасангиз, бу нафақат ўша даврнинг, балки футбол тарихидаги энг кучли жамоалардан бири эканини тушунасиз».
Хўш, унда бундай кучли жамоа қандай қилиб ўша мавсумда бирорта ҳам йирик совринни қўлга кирита олмади?
Афсоналардан тузилган жамоа
Аслида, «Милан» Истанбулда кетма-кет учинчи Чемпионлар лигаси кубогини қўлга киритиш учун курашиши керак эди. 2003 йилда Манчестерда «Ювентус»ни пенальтилар сериясида мағлуб этган «россонерилар» 2004 йилда ҳам Европада яна бир бор ҳукмронлик қилиш учун барча имкониятларга эга эди.
Чоракфиналнинг биринчи учрашувида «Депортиво» Сан-Сирода 4:1 ҳисобида тор-мор этилди. Ўша пайтда асосий рақибларининг ҳаммаси ҳам кутилган натижаларни қайд этмаётганди. Бироқ жавоб учрашувида кутилмаган воқеа юз берди.
«Милан» Ла-Коруньядаги «Риасор» стадионида 0:4 ҳисобида мағлуб бўлди. Бу натижа Анчелоттининг ўзини ҳам ҳайратда қолдирди.
«Бундай натижани кутмагандик. Бу мағлубиятни тушунтириш қийин. Ҳозирги тушкунликдан чиқиш, куч топиш ва бор эътиборимизни Италия чемпионатига қаратишимиз керак», — деган эди мураббий.
«Милан» айнан шундай йўл тутди ва беш йиллик танаффусдан кейин Италия чемпионлигини қўлга киритди. Жамоа энг яқин таъқибчиси «Рома»дан 11 очко олдинда мавсумни якунлади.
Кубок мусобақаларидаги муваффақиятлари билан танилган Анчелотти учун Скудеттони қўлга киритиш алоҳида аҳамиятга эга эди. Чемпионликдан кейин Сан-Сирода янги ҳукмронлик даври бошланишига ишонч кучайди. Айниқса, 2004 йилги ёзги трансферлар бу умидларни янада оширди.
«Милан» аллақачон кучли бўлган ҳимоя чизиғини «Лацио»дан Яп Стамни харид қилиш орқали янада мустаҳкамлади. Ҳужум чизиғига эса «Челси»дан мавсум охиригача ижарага олинган аргентиналик Эрнан Креспо қўшилди. У ўша пайтда ҳам етарлича эътироф этилмаётган, аммо ниҳоятда маҳоратли ҳужумчи эди.
Анчелотти ихтиёрида энди футбол тарихидаги энг кучли таркиблардан бири бор эди.
Дарвозада Бразилия миллий жамоасининг биринчи рақамли посбони Дида, ҳимояда Кафу, Яп Стам, Алессандро Неста ва Паоло Мальдини бор эди. Яримҳимояда Андреа Пирло ўйинни ташкил этувчи асосий футболчи вазифасини бажарар, унга Женнаро Гаттузо ва Кларенс Зеедорф ёрдам берарди. Кака эса ҳужумда Креспо ва Андрей Шевченкога голли вазиятлар яратиб берарди.
Қисқаси, «Милан» Италия чемпионлиги билан бир қаторда Чемпионлар лигасида ҳам ғалаба қозониши керак эди. Мавсумнинг катта қисмида ҳам айнан шундай бўлиши кутилганди.
Чарчоқ аломатлари сезила бошлади
2004/05 йилги мавсумда «Милан» мутлақо хатосиз ўйин кўрсатмади. Бироқ бу кўпроқ ўша даврдаги А Сериянинг ниҳоятда кучли бўлгани билан боғлиқ эди. Италия чемпионати ўша пайтда бугунги Англия Премьер-лигаси каби рақобатбардош бўлиб, деярли ҳар бир турда жиддий кураш кечарди.
Анчелотти шогирдлари «Ливорно» ва «Сиена»га сафарда мағлуб бўлди. Шунингдек, ўз майдонида «Мессина», «Болонья» ва «Брешиа» билан очко йўқотди.
Шунга қарамай, апрель ойи охирида «Милан» А Серия жадвалида биринчи ўринда бораётганди. Фақат тўплар нисбати бўйича «Ювентус»дан устун эди. Чемпионлар лигаси яримфиналининг дастлабки учрашувида эса ПСВ устидан 2:0 ҳисобида ғалаба қозонганди.
Айнан шу пайтда жамоада чарчоқ аломатлари сезила бошлади. «Милан» бир вақтнинг ўзида Европада муваффақият қозониш ва Фабио Капелло бошчилигидаги деярли тенг кучли «Ювентус» билан Скудетто учун курашишга мажбур эди.
2005 йил 4 май куни «Милан» Эйндховендаги жавоб учрашувида ПСВга 1:3 ҳисобида ютқазди. Бироқ Массимо Амброзинининг 90+1-дақиқада урган голи эвазига сафарда киритилган голлар қоидаси бўйича финалга йўл олди.
«Ҳисоб 0:2 бўлиб турганида жуда қаттиқ хавотирга тушдик. Аммо жамоамнинг энг муҳим хусусияти шундаки, қийин вазиятда ҳам футболчилар курашни давом эттиришди. Бу жуда кучли рақибга қарши кечган оғир жанг бўлди», — дея тан олганди Анчелотти.
Афсуски, бу учрашув жамоанинг жуда кўп кучини олди. Орадан атиги тўрт кун ўтиб, «Милан» ўз майдонида «Ювентус»га 0:1 ҳисобида мағлуб бўлди. Бу баҳс амалда чемпионлик тақдирини ҳал қилувчи ўйин эди.
Шундан сўнг Анчелотти жамоасининг руҳий ва жисмоний жиҳатдан чарчагани яққол кўзга ташланди.
«Газзетта делло Спорт» нашрининг журналисти Антонио Ди Роза «Сан-Сиро»даги учрашувдан кейин шундай ёзганди:
«Милан» футболчиларини айблаш учун асос йўқ. «Ювентус»га қарши баҳс якунида мухлисларнинг жамоани олқишлагани ҳам бунинг исботи. «Милан» ҳозир чемпионатда иккинчи ўринда бормоқда ва олдинда яна 270 дақиқа бор экан, таслим бўлиш хато бўлади.
Бироқ жамоа Чемпионлар лигаси финалига ҳам муносиб тарзда етиб келди. Энди футболчилар куч йиғиши, мувозанатни тиклаши ва охиригача курашиш учун зарур энергияни топиши керак. Энг муҳими, Истанбулдан нуфузли соврин билан қайтиш лозим».
Аммо бундай бўлмади. «Милан»да деярли куч қолмаганди. «Лечче» ва «Палермо»га қарши кетма-кет дуранглар эса Чемпионлар лигаси финалидан беш кун олдин Скудетто «Ювентус»га насиб этишини англатди.
Истанбулдаги буюк «Милан»
Шак-шубҳасиз, формадаги кескин пасайишга қарамай, «Милан» Истанбулдаги финалнинг яққол фаворити эди. Жейми Каррагернинг ўзи ҳам «Ливерпуль»ни ўртача савиядаги жамоа деб таърифлаганди.
«Ливерпуль»нинг гуруҳ босқичидан чиқишига ҳам кўпчилик ишонмаганди. Жамоани кейинги босқичга олиб чиққан асосий футболчи сардор Стивен Жеррард бўлди. Унинг «Олимпиакос» дарвозасига киритган ажойиб голи инглизларга плей-офф йўлланмасини тақдим этди.
Бундан ташқари, «Ливерпуль» Премьер-лигада мавсумни бешинчи ўринда якунлаган ва чемпион «Челси»дан 37 очко ортда қолган эди. Шунга қарамай, Рафаэль Бенитес шогирдлари Европа кубоги финалига қадар «Челси» ва ундан олдин Фабио Капелло бошқарувидаги «Ювентус»ни мағлуб этишга муваффақ бўлганди.
Жамоанинг ҳал қилувчи паллаларда ўзини кўрсата олиш қобилияти «Манчестер Юнайтед»нинг собиқ ҳимоячиси Яп Стамни ҳам хавотирга солган.
«Ливерпуль» барча чизиқларда сифатли футболчиларга эга яхши жамоа. Улар ҳимояда тартибли ҳаракат қилади. Жейми Каррагер жуда юқори савиядаги марказий ҳимоячи. Яримҳимояда Стивен Жеррард жамоанинг асосий ҳаракатлантирувчи кучи ҳисобланади. Ҳужумда эса Милан Барош ва Жибрил Сиссе тезлиги ҳамда ҳаракатчанлиги билан хавф туғдириши мумкин. Шунинг учун эҳтиёт бўлишимиз керак. Айримлар «Милан»ни фаворит деб ҳисоблаяпти, аммо менимча, бу тенг имкониятли финал», — деган эди Стам ҳал қилувчи баҳс арафасида.
Бироқ дастлабки 45 дақиқа бутунлай бошқача манзарани намойиш этди.
«Милан» биринчи голни уриш учун ҳатто бир дақиқага ҳам муҳтож бўлмади. Ўнг қанотдан узатилган жарима зарбасидан кейин Паоло Мальдини тўпни ҳаводан дарвозага йўллади.
Кейинчалик афсонавий ҳимоячи гол урганида нимадир ғалати юз бераётганини ҳис қилганини ҳазил тариқасида айтган. Аммо биринчи бўлимда «Милан»нинг «Ливерпуль»дан устунлиги ҳеч кимни ажаблантирмасди.
Ҳар бир позицияда италияликлар рақибидан анча кучли эди. Жеррард кейинчалик УЕФА расмий сайтига берган интервьюсида буни шундай эслаган:
«Уларнинг таркибида Мальдини, Пирло, Зеедорф, Шевченко, Кака бор эди. Деярли ҳар бир позицияда дунёнинг энг яхши футболчиларидан бири ўйнарди».
«Милан»нинг асосий таркибида заиф нуқта деярли йўқ эди. Жамоа ажойиб футбол намойиш этишга қодир бўлиб, Креспонинг иккинчи голи бунинг ёрқин исботи бўлди.
Кака ўз майдонининг ичкарисидан ниҳоятда аниқ узатма билан аргентиналик ҳужумчини дарвозабон билан юзма-юз қолдирди. Креспо эса Ержи Дудек устидан тўпни ошириб, чиройли гол урди.
Биринчи бўлим тугашига бир дақиқа қолганида киритилган ушбу голнинг сифати ва вақти «Ливерпуль»нинг собиқ ҳужумчиси Жон Олдрижни ҳам таслим бўлишга мажбур қилди.
«Ҳаммаси тугади. Афсуски, энди бизга мўъжиза керак», — деган эди у маҳаллий радиога берган интервьюсида.
Аммо «Ливерпуль» айнан мўъжиза кўрсатди.
«Бунга ишона олмадик»
Танаффус пайтида Рафаэль Бенитес амалга оширган тактик ўзгаришлар ва Стивен Жеррарднинг таслим бўлишни истамагани «Ливерпуль»нинг қайтишида муҳим роль ўйнади. Натижада инглизлар 60-дақиқага келиб ҳисобни тенглаштиришга муваффақ бўлди.
Шунга қарамай, Анчелотти кейинчалик «олти дақиқалик телбалик» деб атаган воқеалар «Милан»нинг руҳий тайёргарлиги ҳақида ҳам кўп саволлар туғдирди.
Паоло Мальдини футболчилар танаффус пайтида ғалабани нишонлай бошлагани ҳақидаги гапларни доимо рад этиб келган.
«Танаффусда нималар бўлгани ҳақида кўп тахминлар тарқалди. Биз кийиниш хонасига жуда ҳаяжонланган ҳолда, баланд овозда кириб бордик. Вазиятни тинчлантириш учун Анчелотти ҳам аралашиб, ҳаммага бақиришига тўғри келди.
Одамлар биз ғалабани нишонлай бошлаганимизни айтишди. Аммо сардор сифатида мен бунга ҳеч қачон йўл қўймасдим. Жамоадошларим ҳам бундай қилмаган. Шунинг учун бу гаплар ҳақиқатдан жуда узоқ», — деган эди Мальдини.
Бироқ «Милан» иккинчи бўлимда ўйин устидан назоратни ва руҳий мувозанатни йўқотгани шубҳасиз. Жеррарднинг бош билан берган зарбасидан кейин тўп дарвозага тушди. Орадан атиги икки дақиқа ўтиб, Владимир Шмицер узоқ масофадан зарба бериб, ҳисобни 2:3 кўринишига келтирди.
«Биз бу зарбалар таъсирини дарҳол ҳис қилдик. Учинчи голни ўтказиб юборганимизда эса бунга ишона олмадик», — деган эди Кафу «FourFourTwo» нашрига.
Шуниси эътиборлики, ҳисоб тенглашганидан кейин «Милан» яна ўзига келиб, учрашувнинг қолган қисмида устунлик қилди. Аммо Ержи Дудекнинг Андрей Шевченко томонидан яқин масофадан берилган зарбани қайтариши Чемпионлар лигаси финаллари тарихидаги энг ажойиб сейвлардан бири бўлиб қолди.
Кафунинг айтишича, айнан шу вазиятдан кейин у пенальтилар серияси бошланмасидан аввал ҳам ғалаба қўлдан кетганини тушунган.
«Милан» футболчилари руҳий жиҳатдан синди. Жамоа бешта пенальтидан учтасини голга айлантира олмади. Икки йил аввал Манчестерда ҳал қилувчи пенальтини аниқ амалга оширган Шевченконинг зарбасини ҳам Дудек қайтарди. Шу тариқа «Ливерпуль» кутилмаган тарзда 3:2 ҳисобида ғалаба қозониб, тарихидаги бешинчи Европа кубогини қўлга киритди.
Шафқатсиз футбол
Бир йил аввал Ла-Коруньядаги мағлубиятдан кейин бўлгани каби, Анчелотти бу сафар ҳам нима дейишни билмай қолди. Шунга қарамай, у жамоасининг деярли бутун учрашув давомида ажойиб ўйин кўрсатганини таъкидлади ва мағлубиятни «муносиб тарзда қабул қилганини» айтди.
Аммо мағлубиятнинг қандай юз бергани футболчиларга жуда қаттиқ таъсир қилди. Эрнан Креспо ўша кундан кейинги ҳолатни ҳатто «дафн маросимига» ўхшатган.
Паоло Мальдини эса учрашув ёзувини қайта томоша қилишга фақат бир йилдан кейин журъат топганини тан олган.
«Фақат шундан кейингина аслида қанчалик яхши ўйнаганимизни англадим. 120 дақиқанинг тахминан 110 дақиқасида биз устунлик қилдик. Аммо бу менга футболнинг нақадар ғалати ва шафқатсиз ўйин эканини яна бир бор эслатди», — деган эди у GOAL нашрига.
Дарҳақиқат, Анчелоттининг «Милан»даги саккиз йиллик фаолияти давомида энг кучли таркиби айнан 2005 йилги жамоа бўлганига қарамай, ўша мавсумда на Скудетто, на Чемпионлар лигасини қўлга кирита олди.
Мураббийнинг ўзи ҳам кейинчалик буни тан олган:
«2007 йилда бизда ғалаба қозониш учун мотивация бор эди. Аммо ўша совринни сифатдан кўра, қатъият ва ирода ҳисобига қўлга киритдик. 2007 йилги жамоа техник жиҳатдан 2005 йилдагисидан кучсизроқ эди».
Бу фикрга қўшилмаслик қийин. 2007 йилги таркибда ҳам Мальдини, Пирло, Зеедорф, Гаттузо ва Кака каби асосий футболчилар бор эди. Бироқ Шевченко, Стам ва Креспо аллақачон клубни тарк этганди. 36 ёшли Кафу эса асосий таркибдаги ўрнини Массимо Оддога бой берган эди.
Шу сабабли «Милан» 2007 йилги финалда икки йил аввалгига қараганда анча кучайган «Ливерпуль»ни мағлуб этиш учун бор кучини ишга солишига тўғри келди. Ўша учрашувда инглизлар италияликларга нисбатан икки баробар кўпроқ зарба йўллаганди.
Истанбулдаги мағлубиятнинг аламли хотираси эса ҳеч қачон йўқолмади. Андреа Пирло ҳатто бу воқеани ҳануз вақти-вақти билан эсига тушадиган «жонига теккан азоб» деб таърифлаган.
Бунинг ажабланарли жойи йўқ. Чунки Истанбулда содир бўлган воқеани футбол тарихидан ўчириб ташлашнинг иложи йўқ.
«1970 йилги Жаҳон чемпионатида ғолиб чиққан Бразилия миллий жамоаси ҳам ҳисоб 0:3 бўлиб турганида бундай қайтишни амалга ошира олмасди. Футболда кўплаб қайтишларни кўрганман, аммо «Милан»дек яққол устун бўлган жамоага қарши бундай ҳолатни ҳеч қачон кўрмаганман», — деган эди ўша пайтда Диего Марадона.
Каррагер айтганидек, 2005 йилги «Милан» Чемпионлар лигаси тарихидаги энг буюк ғолиблардан бири сифатида ёдда қолиши мумкин эди. Аммо футбол тарихида у энг катта муваффақиятсизликлардан бири билан боғланиб қолди.
«Мен Европа кубоги финалида саккиз марта ўйнаганман ва улардан бештасида ғалаба қозонганман. Аммо одамлар фақат ўша битта финални эслашади», — дея афсус билан айтганди Мальдини УЕФА расмий сайтига берган интервьюсида.
Истанбулдаги мағлубият унинг хотирасида ўчмас из қолдирди. Ҳатто 2007 йилги Чемпионлар лигаси ғалабаси ҳам бу аламни бутунлай йўқота олмади.
