Қайси Италия Жаҳон чемпионатидаги энг буюк жамоа бўлган?
Қайси Италия Жаҳон чемпионатидаги энг буюк жамоа бўлган?
Италия терма жамоаси Жаҳон чемпионатида тўрт марта ғолиб чиққан (1934, 1938, 1982 ва 2006 йилларда). Бу натижа “Адзурриллар”ни футбол тарихидаги энг муваффақиятли миллий жамоалардан бирига айлантиради. Бироқ айнан қайси авлод энг буюк бўлган деган савол ҳануз баҳсли бўлиб қолмоқда ва ҳар бир даврга алоҳида назар ташлашни талаб қилади.
Айниқса уч авлод алоҳида эътиборга лойиқ: 1982 йилги жамоа, йирик турнирларда энг керакли пайтда чўққига чиқиш нимани англатишини намоён этган таркиб; 1994 йилги жамоа, Бразилияни тарихдаги энг драматик финаллардан бирида охиригача қийнган авлод; ва барча қийинчиликларга қарамай чемпион бўлган 2006 йилги жамоа.
1982 йил: Ҳеч ким кутмаган чемпион
Энцо Беарзот бошчилигидаги Италия терма жамоаси Испаниядаги турнирга катта босим остида йўл олган эди. Жамоа гуруҳ босқичидан бирорта ҳам ғалабасиз чиқди: Польша, Перу ва Камерун билан дуранг ўйнади. Италия матбуоти жамоани кескин танқид қиларди, ҳужумчи Паоло Росси эса ҳали бирорта ҳам гол ура олмаганди. Вазият деярли инқироз даражасига етган эди.
Аммо кейинги воқеалар ҳаммасини ўзгартирди. Росси кўпчилик томонидан Жаҳон чемпионатида ғолиб бўла олмаган энг кучли жамоалардан бири сифатида эътироф этиладиган Бразилияга қарши ўйинда хет-трик қайд этди. 1982 йил 5 июл куни Барселонадаги Сарриа стадионида бўлиб ўтган ушбу баҳс Италия футболи тарихидаги энг буюк учрашувлардан бири ҳисобланади. Италия 3:2 ҳисобида ғалаба қозонди ва Росси атиги 90 дақиқа ичида танқид остидаги футболчидан миллий қаҳрамонга айланди.
Россидан ташқари, таркибда юқори даражадаги футболчилар етарли эди. Дино Зофф икки ўн йиллик давомида жаҳон футболида энг юқори чўққида бўлган дарвозабондай ишонч билан ўйнади. Ҳимоя чизиғи интизомли ва ёриб ўтиш жуда қийин эди.
1982 йилги жамоани буюк қиладиган жиҳатлардан бири – унинг руҳий кучи. Бу футболчилар улкан босим остида ўйнашди, ўз матбуотининг танқидларига дуч келишди, аммо шунга қарамай чемпионликни қўлга киритишди. Айни мана шундай руҳий бардошлилик, пухта тактика ва индивидуал маҳорат буюк жамоаларни оддий яхши жамоалардан ажратиб туради.
1994 йил: Ҳимоявий футболнинг ҳақиқий намойиши
Арриго Сакки 1994 йил АҚШда ўтган Жаҳон чемпионатига мутлақо бошқача фалсафа билан келди. Агар 1982 йилги Италия прагматик ва қарши ҳужумларга таянган бўлса, Саккининг жамоаси прессинг, тўғри жойлашув ва жамоавий ҳаракатларга асосланган эди.
Таркибда ўша даврнинг энг кучли ҳимоячилари бор эди: Франко Барези, Паоло Мальдини ва Алессандро Костакурта. Уларнинг барчаси 1980-йиллар охири ва 1990-йиллар бошида Европа футболида ҳукмронлик қилган “Милан” жамоасининг маҳсули эди.
Италиянинг финал сари йўли осон кечмади. Роберто Баджо бир неча бор жамоани қутқаришга мажбур бўлди. Айниқса Нигерияга қарши 1/8 финал баҳсида у асосий вақт охирларида ҳисобни тенглаштириб, қўшимча дақиқаларда ғалаба голини урди. Энг оғир вазиятларда натижа топиш қобилияти айнан шу жамоанинг асосий хусусиятига айланди.
1994 йил 17 июл куни Пасаденадаги “Роуз Боул” стадионида бўлиб ўтган финал Жаҳон чемпионатлари тарихидаги энг ёдда қоларли воқеалардан бири бўлиб қолди. Италия Бразилия билан 120 дақиқа давомида кескин ва эҳтиёткор ўйин намоён этди. Учрашув 0:0 ҳисобида якунланди.
Пеналтилар сериясида эса драма энг юқори нуқтага чиқди. Биринчи бўлиб зарба берган Франко Барези пеналтини аниқ амалга ошира олмади.
Италия учун турнир давомида деярли якка ўзи курашган Роберто Баджо сўнгги зарбани тепиши керак эди. У гол урганида Италия умидини сақлаб қоларди. Аммо у уддалай олмади. Тўп дарвоза устидан ўтиб кетди ва Бразилия жаҳон чемпионига айланди. Баджонинг бошини эгиб турган сурати футбол тарихидаги энг машҳур тасвирлардан бирига айланган.
2006 йил: Барча қийинчиликларга қарамай чемпионлар
Марчелло Липпи бошчилигидаги Италия терма жамоаси Германияда ўтган 2006 йилги Жаҳон чемпионатига энг ноқулай шароитлардан бирига келди. Турнир бошланишидан бир неча ҳафта олдин Италия футболини ларзага келтирган “Кальчополи” можароси юзага келган эди.
“Ювентус”, “Милан” ва “Фиорентина” футболчилари мамлакат футбол тизими коррупция ва ўйин натижаларини келишиш бўйича тергов остида бўлган пайтда, терма жамоа уларни ҳимоя қиларди. Босим ниҳоятда катта эди.
Шунга қарамай, Италия техник ва тактик жиҳатдан ажойиб турнир ўтказди. Фабио Каннаваро бошчилигидаги ҳимоя чизиғи деярли мукаммал ҳаракат қилди.
Андреа Пирло марказда ўйинни фавқулодда хотиржамлик билан бошқарди. Ҳужумда эса Лука Тони кучли ва бевосита услуби билан ажралиб турди. Францияга қарши финал 1:1 ҳисобида якунланиб, пеналтигача давом этди. Италия энг муҳим паллада совуққонлигини сақлаб қолди ва чемпионликни қўлга киритди.
Уч авлодни таққослаш
Бу уч жамоани таққослашда энг тўғри жавоб шуки, уларнинг ҳар бири ўз даври учун яратилган эди. 1982 йилги футбол 1994 йилги футболга ўхшамасди, 2006 йил эса яна бошқа давр эди. Тактикалар ривожланди, футболчиларга қўйиладиган жисмоний талаблар ўзгарди ва рақобат даражаси ҳам сезиларли даражада ошиб борди.
1982 йилги жамоа, эҳтимол, энг драматик тарихни яратган. Танқид остидаги жамоанинг жаҳон чемпионига айланиши футбол тарихида кам учрайдиган воқеалардан бири.
2006 йилги жамоа эса тактик нуқтаи назардан энг мукаммал таркиб бўлиши мумкин. Уларнинг ҳимоядаги кўрсаткичлари ажойиб эди. Ўйинни бошқариш, босимга бардош бериш ва имкониятлардан фойдаланиш борасида улар бутун турнир давомида юқори савияни намоён этишди. Фабио Каннаваронинг ўзиёқ марказий ҳимоячи ролига бўлган қарашларни ўзгартира олди.
1994 йилги жамоа эса бу таққослашда бироз бошқачароқ ўрин тутади. Улар чемпион бўла олишмади ва бу энг буюк жамоа унвони учун муҳим омил ҳисобланади. Бироқ ўша таркибдаги футболчиларнинг сифати инкор этиб бўлмайдиган даражада юқори эди. Футбол сифати ва А Сериянинг умумий даражасини ҳисобга олсак, 1994 йил Италия футболининг энг юқори чўққиси бўлиши мумкин.
Замонавий Италия футболи бу авлодлардан нимани ўрганиши керак?
2006 йилдаги чемпионликдан сўнг Италия терма жамоасининг халқаро натижалари кескин пасайиб кетди. Қатор-қатор учта Жаҳон чемпионатини ўтказиб юбориш оддий муваффақиятсизлик эмас. Бу муаммо мураббий ёки футболчилар авлодидан ҳам чуқурроқ эканини кўрсатади.
Италияда ёш футболчиларни тайёрлаш тизими мураббийлар таълими ва истеъдодларни ривожлантиришга мунтазам сармоя киритган давлатлардан орқада қолиб кетди. А Серия клублари ва миллий терма жамоа ўртасидаги муносабатлар ҳам мураккаблашди, чунки клублар учун Чемпионлар Лигаси ва бошқа тижорат мақсадлар кўпроқ устувор аҳамият касб эта бошлади.
1982, 1994 ва 2006 йилги жамоаларга назар ташлаганда, бугунги кун учун муҳим бўлган бир неча жиҳатлар кўзга ташланади. Уларнинг барчасида аниқ ўйин услуби ва футболчилар тўлиқ тушунган умумий фалсафа мавжуд эди. Ҳар учала жамоада ҳам энг юқори даражадаги клуб футболида тажриба орттирган етакчилар бор эди. Энг муҳими, уларнинг барчаси индивидуал истеъдодлардан кўра, мустаҳкам ва ишончли ҳимоя тизими устига қурилган эди.
Бугунги Италия футболи учун бу фазилатлар ҳали ҳам эришиб бўладиган мақсадлардир. Бироқ бунга эришиш учун академиялар, лига тизими, мураббийлар мактаби ва терма жамоа бошқарувида онгли ва узоқ муддатли қарорлар қабул қилиниши лозим.
Тарих мавжуд. Энди савол шундаки, бугунги футбол раҳбарлари ва мураббийлари ундан тўғри фойдалана оладиларми?
