ЖЧ-2026 финали тақдирини ҳал қиладиган олти кураш: Лионель Месси — Марк Кукурельяга, Ламин Ямал эса Нико Тальяфикога қарши
Ниҳоят Жаҳон чемпионати финалига ҳам етиб келдик. Бир неча соатлардан кейин Нью-Жерсида бошланадиган Испания ва Аргентина ўртасидаги ҳал қилувчи баҳс турнирнинг энг яхши икки жамоаси ўртасидаги ниҳоятда қизиқарли тўқнашув бўлиши кутилмоқда. Бу ерда урғуни айнан «жамоа» сўзига қаратамиз.
Испания мукаммал ишлайдиган механизмга ўхшайди: ҳар бир футболчи ўз вазифасини жуда яхши билади ва умумий мақсад йўлида тинимсиз меҳнат қилади. «Қизиллар» ярим финалдаги рақиби Франция каби юлдузлар салоҳиятига эга эмас. Шунга қарамай, охиригача кураш ва мукаммал техник маҳорати уйғунлиги сешанба куни Далласда Диде Дешам жамоасини бутунлай таслим эта олди.
Эртаси куни Атлантада Аргентина ўзига хос жанговор руҳини яна бир бор намойиш этди. Лионель Мессининг иккита ассисти эвазига жамоа ҳисобда ортда бораётганига қарамай, Англияни муносиб тарзда мағлуб этди. Месси — бутун таркибни, ҳатто бутун миллатни бирлаштириб турган тирик афсона.
Хўш, ким кубокни қўлга киритади? Испания икки йил аввал ютган Европа чемпионлиги ёнига Жаҳон чемпионлигини ҳам қўша оладими? Ёки Аргентина 1962 йилдаги Бразилиядан кейин чемпионлик унвонини ҳимоя қилган илк жамоага айланадими? Sports24.uz футбол тарихидаги энг кутилган финаллардан бирини ҳал қилиши мумкин бўлган олти асосий қарама-қаршиликни таҳлил қилади.
Родри — Энсо Фернандес ва Алексис Мак Аллистерга қарши
Испания Францияни зарарсизлантира оладиган ягона жамоа бўлиши мумкин деган фикр аввалдан бор эди. Бунинг асосий сабаби — ҳимоя чизиғи олдида Родрининг борлиги. «Манчестер Сити» ярим ҳимоячиси сўнгги икки йил ичида жароҳатлар билан боғлиқ муаммоларга дуч келди. Аммо у Францияга қарши яримфиналда марказда «алламбало» ишлар қилишидан олдин ҳам «Олтин тўп»ни ютган давридаги энг яхши ҳолатига қайтиб улгургани сезилганди.
Аргентина яримҳимоясида тажовузкорлик ва атлетизм етарлича. Шу боис улар Родрининг ўйин ритмини бузишга қодир. Бироқ бунинг учун Энсо Фернандес ёки Алексис Мак Аллистер, эҳтимол, уларнинг иккаласи биргаликда Испания сардорига ҳар бир имкониятда босим ўтказиши керак бўлади. Чунки Родрига тўп билан эркин ҳаракат қилишга вақт берилса, у Францияга қарши ярим финалдаги каби ўйинни тўлиқ назорат қилади.
Аргентина нуқтаи назаридан қараганда, кўп қиррали Фернандес ва Мак Аллистер Родри ҳамда унинг эҳтимолий шериги Фабиан Руисга ҳимоявий жиҳатдан ҳам жиддий муаммолар туғдириши керак.
Фернандес ушбу турнирда фақат айрим паллаларда яхши ўйин кўрсатди. Аммо у Миср ва Англияга қарши муҳим лаҳзаларда ажойиб голлар урди. Мак Аллистер эса Англияга қарши баҳснинг сўнгги дақиқаларида икки бор устунни нишонга олди. Бу унинг ҳужумдаги хавфини кўрсатди ва «Оқ-кўклар»нинг энг мукаммал яримҳимоячилари Катар-2022даги формасини айнан керакли пайтда қайта топганини англатади.
Унай Симон — Эмилиано Мартинесга қарши
Агар ҳозирги Жаҳон чемпионатидаги «қуруқ ўйинлар» нуқтаи назаридан қарайдиган бўлсак, Испания дарвозабони Аргентина посбонидан устунроқ кўринади. Унай Симон бор-йўғи битта гол ўтказган. Эмилиано Мартинес эса еттита гол ўтказиб юборган ва Австрияга қарши иккинчи турдаги ғалабадан бери дарвозасини дахлсиз сақлай олмаган.
Аммо якшанба кунги финалда ким кўпроқ ўз таъсирини кўрсатади, деган савол ўртага ташланса, кўпчилик Мартинесни танлаши мумкин. Уни ёқтирасизми ёки йўқми, барибир Мартинес ажойиб сейвлар ёки рақибни асабийлаштирадиган ҳаракатлари билан ўйинга таъсир ўтказа оладиган дарвозабон.
Симон эса сокинроқ, эҳтимол шунинг учун ҳам етарлича қадрланмайди. Шу билан бирга, у бу турнирда унчалик кўп иш қилишга тўғри келмади ва кўзга ташланмади. Бу унинг айби эмас, албатта. Аммо Испания мухлислари орасида «Барселона» дарвозабони Гарсия ва «Арсенал» посбони Давид Рая Симоннинг ажойиб статистикаларига қарамай, ундан яхшироқ дарвозабон деб ҳисоблайдиганлар ҳам кўп.
Испания ҳимояда қанчалик зўр ўйнаётган бўлмасин, Нью-Жерсида турнирнинг энг сермаҳсул ҳужумкор жамоаси Симонни илк бор чинакамига синовдан ўтказиши эҳтимоли юқори. У бу синовга қандай жавоб қайтариши ҳал қилувчи омилга айланиши мумкин. Чунки Мартинеснинг камчиликлари кўп бўлса-да, унинг катта ўйинлар одамидек эканини яхши биламиз.
Микел Оярсабал — Хулиан Алварес ёки Лаутаро Мартинесга қарши
Майдондаги жойлашув нуқтаи назаридан бу бевосита юзма-юз дуэль бўлмайди. Аммо Микел Оярсабал ва Хулиан Алварес ўз жамоаларида деярли бир хил вазифани бажаради. Якшанба куни ким бу рольни яхшироқ адо этса, финал тақдирини ҳам ўша ҳал қилиши мумкин.
Оярсабал Испания учун камтарона афсонага айланиб бормоқда. У Жаҳон чемпионатига клуб ва миллий жамоа сафида яхши формада келган бўлса-да, Саудия Арабистони ва Австрияга қарши дубль қайд этгунига қадар кўпроқ сояда қолёткандй.
Алварес эса ҳозирча ундан кутилган даражада ўйнай олмади. Бироқ унинг турнирни суст бошлаганини жароҳат билан изоҳлаш мумкин. Швейцарияга қарши урган ажойиб голи эса унга бироз вақт ва бўш ҳудуд берилса, нималарга қодир эканини яна бир бор кўрсатди.
Лионель Скалони олдида эса жиддий қарор турибди. Лаутаро Мартинес Англияга қарши ўйинда заҳирадан майдонга тушиб, ғалаба голини боши билан урди ва энди Алваресдан асосий таркибдаги ўрнини қайтариб олишга даъвогарлик қилади. Алварес эса ҳали ҳам тўлиқ ўз ҳолатига қайтгандек кўринмаяпти.
Оярсабал эса аксинча, фаолиятидаги энг яхши формада ва ўзига бўлган ишончи жуда юқори. Францияга қарши пенальтини совуққонлик билан аниқ амалга оширгани бунинг яққол исботи бўлди. Шуни ҳам унутмаслик керакки, айнан камтар баск футболчиси Евро-2024 финалини Испания фойдасига ҳал қилган эди. Агар Аргентинанинг юлдуз ҳужумчиларидан бири Нью-Жерсида ўз номига муносиб ўйин кўрсатмаса, Оярсабал Жаҳон чемпионати финалида ҳам худди шундай рольни бажариши мумкин.
Марк Кукурелья — Лионель Мессига қарши
Месси Испанияга қарши классик қанот ҳужумчиси сифатида ўйнамаслиги аниқ. Аммо ҳайратланарли томони шундаки, у ушбу Жаҳон чемпионатида 39 ёшида ҳам ўйиндаги энг самарали кенг ҳудуд футболчиларидан бири бўлиб қолганини исботлади. Месси тўп билан олдингидек даҳшатли тезликда ҳаракат қилмаслиги мумкин. Бироқ у дриблинги билан исталган қанот ҳимоячисини алдаб ўта олади ва шу билан бирга, тўпни жарима майдонига ажойиб тарзда узата оладиган футболчи бўлиб қолмоқда.
Эмилиано Мартинес тан олганидек, Скалони Мессини ўнг қанотга кўчиргани Аргентина учун Миср ва Англияга қарши камбекларга калит бўлди. Шу сабабли Марк Кукурелья Мессининг ҳаракатларига жамоасидаги бошқа футболчиларга қараганда ҳам кўпроқ эътиборли бўлиши керак. Чунки 10-рақам якшанба куни тез-тез кенг ҳудудга силжиши эҳтимоли жуда юқори.
Бошқа томондан, Мессининг ҳимоявий вазифалардан деярли тўлиқ озод этилгани ҳужумкор руҳдаги Кукурельяга олдинга чиқиш учун етарлича имконият бериши мумкин. У Испаниянинг финалгача юришида буни жуда самарали бажарди.
Шу боис Скалони ўнг қанот ярим ҳимоясида кимни бошланғич таркибга қўйишидан қатъи назар — Родриго де Паулми ёки шунингдек тажовузкор Жулиано Симеонеми — унга Кукурельяни ҳам кузатиш, ҳам унга босим ўтказиш вазифасини юклаш мумкин. Бундан мақсад Месси «сеҳр» кўрсатиши учун керакли ҳудуд яратиш бўлади.
Ламин Ямал — Нико Тальяфикога қарши
Жаҳон чемпионати ҳали Ламин Ямалнинг энг яхши версиясини кўрмади. Ҳеч бўлмаганда ҳозирча. Испаниялик футболчи ажойиб дриблинг қобилиятини бир неча бор намойиш этди. Шунингдек, Кабо-Вердега қарши кутилмаган дурангдан кейин Саудия Арабистони устидан 4:0 ҳисобидаги ғалабада ҳисобни очиб, жамоасининг турнирдаги юришини бошлаб берганини ҳам унутмаслик керак. Ўша ўйинни Ямал захирада бошлаган эди.
Аммо Ямалнинг ўзи ҳам тан олганидек, у ўзига қўйган жуда юқори талаблар даражасида ўйнашда қийналди. Бунга жароҳат ва ёш футболчининг энг катта саҳнада ўзини ҳаддан ташқари исботлашга уриниши сабаб бўлди.
Энг муҳими, Ямал ўзига ишончини йўқотгани йўқ. Ламин ўз вақти келишига ишонишда давом этди. Якшанба куни бу содир бўлиши эҳтимоли юқори. Чунки Ямал ва Нико Тальяфико қарама-қаршилиги катта номутаносибликка ўхшайди.
33 ёшли чап қанот ҳимоячиси, албатта, жуда тажрибали. У Аргентина сафида 76 та ўйин ўтказган ва ўтган Жаҳон чемпионатида Усмон Дембелени шу қадар «қулфлаб қўйдики», француз вингер биринчи бўлим тугамасидан алмаштирилган.
Бироқ формаси ва жисмоний ҳолати билан боғлиқ муаммоларига қарамай, 2026 йилдаги Ямал 2022 йилдаги Дембеледен мутлақо бошқача вазиятда. Агар «Лион» ҳимоячисига олдинда Энсо Фернандес ёки ёнида Лисандро Мартинес томонидан етарлича ёрдам берилмаса, Ямал Тальяфикони бутунлай қийнб қўйиши мумкин.
Луис де ла Фуэнте — Лионель Скалонига қарши
Луис де ла Фуэнте Испаниянинг илк учрашувида Гавини чап қанотда ўйнатиб, шубҳасиз хатога йўл қўйди. Ростини айтганда, бу қарор кўпроқ кўплаб экспертлар ва мухлислар таркибга киритилишидан ҳам ҳайрон бўлган футболчи орқали мураббий ўз фикрини исботлашга уринаётгандек таассурот қолдирди.
Бироқ Де ла Фуэнте тезда хатосини тушунди ва шундан бери деярли адашмади. Испания кетма-кет олтита ғалаба эвазига финалга чиқди ва уларнинг барчаси асосий вақт ичида қўлга киритилди.
Тўғри, Микел Меринога бир неча бор сўнгги дақиқаларда ғалаба голларини уришга тўғри келди. Аммо бу ҳам Де ла Фуэнтениг таркибдаги барча футболчиларни хурсанд ва оч ҳолда сақлай олганини кўрсатди. У «Барселона» юлдузи Педрини захирада қолдириб, унинг ўрнига Руисни танлаш каби катта қарори учун ҳам кўплаб мақтовларга сазовор бўлди. Руис Бельгияга қарши чорак финалда ҳисобни очди ва Францияга қарши баҳсда Родри билан бирга марказда жуда яхши ўйнади.
Скалони эса Англияга қарши ўйинни ўзгартириб юборган ижобий алмаштиришлари учун жуда кўп олқишларга сазовор бўлди. Гарчи Аргентина ҳисобда ортда бориб, якунда ғалаба қозонишида Томас Тухелнинг ҳаддан ташқари эҳтиёткорлиги ҳам рол ўйнаган бўлса-да, Скалонининг қарорлари ўйинга катта таъсир кўрсатди. Аммо шуни айтиш керакки, турнирнинг шу босқичига қадар “Оқ-кўклар” мураббийининг қарорлари кўп саволлар туғдираётганди.
Гуруҳ босқичида Аргентинанинг Мессига оғриқли даражада қарам бўлиб қолгани кўриниб қолди. Кабо-Верде, Миср ва Швейцарияга қарши омадли, аммо унчалик ишончли бўлмаган ғалабаларда эса жамоанинг яримҳимоя тузилиши нотўғри танлангандек таассурот қолдирди.
Шу маънода, Скалони финал олдида жуда кўп нарсани ўйлаб чиқиши керак. Де ла Фуэнте эса ҳозирга келиб барқарор таркибга эга ва Францияга қарши бутун турнирдаги энг мукаммал ўйинини намойиш этди. Демак, босим кўпроқ Скалонининг зиммасида бўлади. У илк ҳуштакданоқ ҳаммасини тўғри қилиши керак. Чунки Месси мўъжиза яратишга қодир футболчи, Аргентина сабри эса чиндан ҳам таҳсинга лойиқ. Аммо агар улар Испанияга қарши ҳисобда ортда қолса, камбек қилишлари жуда қийин бўлади.
ЖЧ-2026. Финал
23:55. Испания — Аргентина / Зўр ТВ, Футбол ТВ
