Гаттузо «Лацио»ни қандай қилиб Италия футболи етакчилари қаторига олиб чиқди?
Италия футболида мавсум бошида кутилмаган натижалар кўрсатиш бошқа, уларни барқарор давом эттириш эса мутлақо бошқа масала. Геннаро Гаттузо бошқарувидаги «Лацио» ҳозирча айнан шу икки вазифани ҳам уддалаётган жамоалардан бирига айланди. Римликлар мавсум аввалидаги қийинчиликлар, таркибни кучайтириш борасидаги чекловлар ва Кубок Италиядаги омадсизликдан кейин чемпионатда ажойиб натижалар қайд этмоқда.
Қийин вазиятдан туғилган имконият
Гаттузонинг «Лацио»га келиши осон шароитда амалга ошмади. Клуб Маурицио Сарри билан хайрлашгач, янги мавсум олдидан жиддий саволларга дуч келди. Ўтган чемпионатни тўққизинчи ўринда якунлаш ва Италия кубоги финалида «Интер»га мағлуб бўлиш жамоанинг мавқеига таъсир кўрсатганди. Бундан ташқари, трансфер бозоридаги молиявий чекловлар таркибни сезиларли кучайтириш имкониятларини ҳам чеклаб қўйди. Бундай шароитда янги мураббий учун энг осон йўл муаммоларни рўкач қилиш бўларди. Аммо Гаттузо вазиятни бошқача қабул қилди: у мавжуд футболчиларнинг имкониятларини очишга, жамоавий интизомни мустаҳкамлашга ва майдонда аниқ ўйин тизимини шакллантиришга киришди.
Бу жараённинг муҳим жиҳати шундаки, «Лацио»нинг муваффақияти фақат янги футболчиларнинг келиши ёки алоҳида юлдузларнинг индивидуал маҳорати билан изоҳланмайди. Аксинча, жамоада аввалдан бор бўлган имкониятлардан самаралироқ фойдаланиш, футболчиларнинг вазифаларини аниқ белгилаш ва ўзаро ишончни кучайтириш ҳал қилувчи аҳамият касб этмоқда.
Гаттузо футболчи сифатидаги фаолияти давомида жанговорлиги ва қатъияти билан танилган. Бироқ мураббий сифатида у фақат қаттиққўлликка таянмаётганини ҳам кўрсатмоқда. Италиянинг La Gazzetta dello Sport нашри таҳлилида унинг замонавий, агрессив ва тўпни назорат қилишга асосланган футболни йўлга қўйгани алоҳида таъкидланган.
Тактика: 4-3-3 дан ҳужумкор 3-3-4 гача
Гаттузо жамоасининг ўйинидаги энг муҳим жиҳатлардан бири — тактик мослашувчанлик. «Лацио» учрашувларни, асосан, 4-3-3 схемаси билан бошлайди. Бироқ бу рақамлар майдондаги футболчиларнинг бутун ўйин давомида ўз жойларида қолишини англатмайди. Тўп жамоа назоратига ўтганда, римликларнинг жойлашуви сезиларли даражада ўзгаради.
«Ювентус»га қарши ғалаба — шунчаки уч очко эмас
«Лацио» сафардаги муҳим учрашувда нафақат ғалаба қозонди, балки ҳужумларни ташкил этиш, вазиятлардан фойдаланиш ва қарши ҳужумлардаги самарадорликни ҳам намойиш этди. Ўйинда ҳисоб 37-дақиқада очилди. Қисқа бурчак зарбасидан кейин Маттиа Закканьи узатма берди, Оливер Провстгорд эса бош билан тўпни дарвозага йўллади. Бу гол стандарт вазиятлар ҳам «Лацио» учун муҳим қуролга айланаётганини кўрсатди.
66-дақиқада Густав Исаксен устунликни икки баравар оширди. У Нуну Таварешнинг узатмасини қабул қилиб, тўпни чап оёғига қулайлаштирди ва узоқ бурчакни аниқ нишонга олди. Учрашувга нуқтани эса 89-дақиқада Фисайо Деле-Баширу қўйди: у ўз майдонига яқин ҳудуддан бошланган қарши ҳужумни давом эттириб, рақиб жарима майдонига кирди ва вазиятни гол билан якунлади.
Бу учта голнинг ўзиёқ жамоанинг турли сценарийларда натижага эриша олишини кўрсатади: стандарт вазият, қанот орқали ташкил этилган ҳужум ва тезкор қарши ҳужум. Кучли рақибга қарши сафарда бундай хилма-хиллик катта аҳамиятга эга.
Гаттузонинг энг катта ютуғи — футболчиларни қайта кашф этиши
Мураббийнинг иши фақат тактик схема танлашдан иборат эмас. У футболчиларнинг кучли томонларини аниқлаши, уларни тўғри вазифаларга йўналтириши ва жамоада соғлом рақобат муҳитини шакллантириши ҳам керак. Гаттузонинг бир қатор футболчилардан самарали фойдаланишни йўлга қўйгани алоҳида қайд этилган. Масалан, Тижани Нослин марказий ҳужумчи сифатида майдонга туширилган учрашувларда ўзини кўрсатди. Нуну Тавареш яна юқори савиядаги ўйинларини намойиш эта бошлади, Реда Белахианнинг таянч ярим ҳимоячи сифатидаги роли кучайди. Маттео Канчерльери ҳам таркибдаги ўрнини мустаҳкамлади.
Бу ерда муҳим жиҳат — Гаттузо футболчиларни бир хил қолипга солишга уринмаяпти. Аксинча, уларнинг хусусиятларидан келиб чиқиб вазифаларни белгиламоқда.
Таварешнинг тезлиги ва қанотдаги фаоллиги ҳужумларни кенгайтиришга ёрдам беради. Белахиан эса тўпни ҳимоядан ярим ҳимояга етказиш, ўйин суръатини назорат қилиш ва шерикларига узатмалар учун қулай имконият яратишда муҳим вазифани бажаради. Нослиннинг марказда ҳаракатланиши эса ҳужум чизиғидаги рақобатни кучайтиради.
Бундай ёндашув таркибдаги ҳар бир футболчининг ўзини керакли ҳис қилишига ёрдам беради. Асосий таркибга кираётганлар ҳам, захирада қолганлар ҳам ўз ўрни учун курашишига тўғри келади. Бу эса мавсум узоқлашгани сари муҳим устунликка айланиши мумкин.
Натижалар жамоавий руҳ билан мустаҳкамланмоқда
«Лацио»нинг муваффақиятини тушуниш учун фақат тактикага эмас, жамоанинг психологик ҳолатига ҳам эътибор қаратиш лозим. Гаттузо футболчилик давриданоқ қатъиятлилиги билан ажралиб турган. Мураббий сифатида ҳам у машғулотларда юқори талаб қўяди, футболчилардан интизом ва тўлиқ фидойиликни кутади.
Бироқ талабчанликнинг ўзи етарли эмас. У футболчилар билан очиқ мулоқот қилиш ва уларга ишонч билдириш орқали ҳам жамоани бирлаштиришга ҳаракат қилмоқда. Италия матбуоти таъкидлаганидек, унинг қўл остида айрим футболчилар ўз имкониятларини янада яхшироқ намоён этишга муваффақ бўлди. Бундай муҳитда футболчиларнинг вазифаси фақат мураббий кўрсатмаларини бажаришдан иборат бўлиб қолмайди. Улар жамоанинг умумий мақсадини тушунади ва майдонда бир-бирини қўллаб-қувватлашга интилади.
Мукаммалликка ҳали эрта: «Лацио»нинг заиф нуқталари
Мавсумнинг дастлабки етти турида 19 очко тўплаш катта натижа. Аммо чемпионлик учун курашда асосий синовлар олдинда. Ҳозирги муваффақиятни бутун мавсумга татбиқ этиш учун «Лацио» бир нечта муаммони ҳал қилиши керак.
Биринчидан, ўйин давомидаги барқарорлик. Гаттузонинг ўзи ҳам жамоа айрим учрашувларда ўйин назоратини йўқотганини тан олган. «Монца»га қарши иккинчи бўлимда ва «Венеция» билан баҳснинг биринчи қисмидаги камчиликлар бунга мисол бўла олади. Иккинчидан, таркиб чуқурлиги. Трансфер бозоридаги чекловлар сабабли мураббийнинг захира имкониятлари чекланган бўлиши мумкин. Мавсум давомида жароҳатлар, чарчоқ ва интизомий жазолар таъсири кучайса, асосий таркиб футболчиларининг ўрнини муносиб босадиган ўйинчиларга эҳтиёж ортади.
Учинчидан, рақибларнинг мослашуви. Дастлабки турларда «Лацио»нинг тактик ҳаракатлари рақиблар учун кутилмаган бўлиши мумкин. Бироқ видео таҳлиллар кўпайгани сари рақиб мураббийлари қанот ҳимоячилари ортидаги бўш ҳудудлардан фойдаланишга, марказдаги узатиш йўлларини ёпишга ва римликларнинг прессингини четлаб ўтишга ҳаракат қилади.
Тўртинчидан, натижани бошқариш маҳорати. Гаттузо жамоаси ҳозирча ташаббусни сақлаб қолиш ва ҳужумни давом эттириш орқали натижага эришмоқда. Аммо айрим учрашувларда ҳисобни ҳимоя қилиш, суръатни пасайтириш ва рақибни хавфсиз ҳудудларда тўп билан қолдириш ҳам зарур бўлади.
Олдинда қандай синовлар кутмоқда?
«Ювентус» устидан қозонилган ғалабадан кейин «Лацио»ни «Парма», «Сассуоло» ва «Кальяри»га қарши учрашувлар кутмоқда. Кейин эса римликлар «Наполи» меҳмони бўлади. Бу ўйинлар жамоанинг пешқадамлар сафида қанчалик узоқ қолишини кўрсатувчи муҳим босқич бўлади.
