«Манчестер Сити»га қандай жазо берилиши мумкин? Клуб олдида турган 8 эҳтимолий санкция
«Манчестер Сити»нинг Премьер-лига молиявий қоидаларини бузгани ҳақидаги узоқ йиллик иш янги босқичга кирди. 2026 йил 25 сентябрда мустақил комиссия клубга қўйилган 115 та айбловнинг 114 таси бўйича «Сити»ни айбдор деб топгани ҳақида хабарлар тарқалди. Бироқ муҳим жиҳати шундаки, жазо ҳали белгиланмаган, «Манчестер Сити» эса қарор устидан апелляция бериш ҳуқуқига эга. Клубнинг ўзи ҳам жараён ҳали якунланмаганини таъкидлаган.
Айбловлар 2009–2018 йиллар оралиғидаги молиявий фаолият билан боғлиқ бўлиб, улар орасида молиявий маълумотларни тўлиқ ва аниқ тақдим этмаслик, футболчилар ва мураббийларга тўловлар ҳақидаги маълумотларни яшириш, УЕФА молиявий қоидаларини бузиш, Премьер-лиганинг фойда ва барқарорлик талабларига риоя қилмаслик ҳамда тергов билан ҳамкорлик қилмаслик каби ҳолатлар бор.
Хўш, агар қарор апелляциядан кейин ҳам ўз кучида қолса, «Манчестер Сити» қандай жазоларга дуч келиши мумкин?
1. Очколарни олиб ташлаш
Энг асосий эҳтимолий санкциялардан бири — Премьер-лига очколаридан маҳрум қилиш.
Қоидалар комиссияга клубдан олдин қўлга киритилган ёки келажакда қўлга киритиладиган очколарни айириш имконини беради. Шунинг учун жазо фақат кейинги мавсумга эмас, муайян ўтган даврга ҳам дахл қилиши мумкин.
Ҳозирча қанча очко олиб ташланиши ҳақида расмий рақам йўқ. Айрим футбол молияси мутахассислари катта миқдордаги — ҳатто 40–60 очколик — жазо эҳтимолини тилга олган, аммо бу фақат экспертлик баҳоси ва комиссиянинг расмий қарори эмас.
2. Премьер-лигадан чиқариб юбориш
Энг оғир вариантлардан бири — «Манчестер Сити»ни Премьер-лига аъзолигидан маҳрум қилиш.
Лига қоидалари мустақил комиссияга клубни мусобақадан четлатиш бўйича ваколат беради. Бундай қарор амалда «Сити»нинг юқори дивизиондаги мақомини йўқотишига олиб келиши мумкин. Бироқ бу санкция Премьер-лига тарихида бундай молиявий иш бўйича қўлланган оддий чора эмас ва унинг қайси дивизионда давом этиши алоҳида масала бўлади.
3. Чемпионат учрашувларидан четлатиш
Комиссия клубни маълум муддат давомида Премьер-лига ўйинларида иштирок этишдан ҳам маҳрум қилиши мумкин.
Бундай жазо очко айиришдан фарқ қилади: клуб белгиланган муддатда умуман чемпионат учрашувларида майдонга туша олмайди. Қанча муддатга четлатиш мумкинлиги эса комиссия қарорининг мазмунига боғлиқ бўлади. Ҳозирча «Сити»га айнан шу санкция қўлланиши ҳақида расмий маълумот йўқ.
4. Катта миқдорда жарима
Молиявий жарима ҳам эҳтимолий жазолар қаторида.
Премьер-лига қоидаларида бундай ҳолатлар учун қатъий белгиланган ягона сумма мавжуд эмас. Шунинг учун комиссия қоидабузарликларнинг кўлами ва бошқа омилларни ҳисобга олган ҳолда жарима миқдорини белгилаши мумкин.
Муҳими, жарима бошқа санкциялар билан биргаликда ҳам қўлланиши мумкин. Масалан, очколарни олиб ташлаш + молиявий жарима ёки футболчиларни рўйхатдан ўтказиш бўйича чеклов бир вақтда берилиши эҳтимолдан холи эмас.
5. Янги футболчиларни рўйхатдан ўтказишни чеклаш
«Манчестер Сити» трансфер бозорида ҳам жиддий чекловларга дуч келиши мумкин.
Комиссия клубнинг янги футболчиларни рўйхатдан ўтказишини маълум муддатга тақиқлаш ёки чеклаш ҳуқуқига эга. Бу тўғридан-тўғри трансфер тақиқи бўлмаслиги ҳам мумкин, аммо клубнинг янги футболчиларни Премьер-лига учун қайдномадан ўтказиш имкониятини чеклайди.
Бундай санкция жамоанинг таркибини янгилаш ва кучайтириш имкониятларига таъсир қилиши мумкин.
6. Ўтган чемпионликларни бекор қилиш
Энг кўп муҳокама қилинаётган масалалардан бири — «Манчестер Сити»нинг ўтган чемпионликларидан маҳрум қилиниши.
Айбловлар қамраб олган даврда клуб АПЛда уч марта чемпион бўлган:
2011/12
2013/14
2017/18
Агар комиссия тарихий натижаларга таъсир қилувчи санкция қўллашга қарор қилса, ушбу чемпионликлар масаласи кўтарилиши мумкин. Бироқ ҳозирча ҳеч қандай чемпионлик бекор қилинмаган ва бу санкциянинг қўлланиши расман тасдиқланган эмас. Мутахассислар ҳам ўтган мавсумлар натижаларини йиллар ўтиб ўзгартириш ҳуқуқий ва амалий жиҳатдан мураккаб эканини таъкидламоқда.
Шунингдек, агар титуллар бекор қилинса, улар кимга берилиши ёки умуман бўш қолдирилиши масаласи ҳам алоҳида қарорни талаб қилади.
7. Бошқа клубларга компенсация тўлаш
Ишнинг яна бир эҳтимолий оқибати — бошқа Премьер-лига клубларининг компенсация талаблари.
Айрим рақиб клублар «Манчестер Сити»нинг молиявий қоидабузарликлари туфайли ўзларига иқтисодий зарар етганини даъво қилиши мумкин. Масалан, клублар Европа кубокларига йўлланма, чемпионлик ёки лигадаги ўрин учун курашда молиявий қоидабузарликлар таъсир кўрсатганини асослашга уриниши мумкин.
Бу эса Премьер-лиганинг интизомий ишидан ташқари алоҳида ҳуқуқий даъволарга олиб келиши эҳтимолини оширади. Guardian ҳам қарор ўз кучида қолса, бошқа клублар томонидан янги суд даъволари пайдо бўлиши мумкинлигини ёзган.
8. Қўшимча ёки комбинацияланган санкциялар
Премьер-лига қоидалари комиссияга фақат битта жазони танлаш билан чекланиб қолмаслик имконини беради. Яъни бир нечта санкция бир вақтнинг ўзида қўлланиши мумкин.
Масалан:
очколардан маҳрум қилиш + катта жарима + трансфер чеклови
ёки очколардан маҳрум қилиш + чемпионликлар масаласини кўриб чиқиш + бошқа интизомий чоралар.
Қоидалар комиссияга мавжуд санкциялардан ташқари «муносиб деб топилган бошқа қарор»ни ҳам қабул қилиш имконини беради. Шунинг учун якуний жазо битта чора билан чекланмаслиги мумкин.
Энди нима бўлади?
Энг муҳим жиҳат — 114 та айблов бўйича айбдор деб топилгани ҳақидаги хабарнинг ўзи «Манчестер Сити»га дарҳол очко олиб ташланади ёки клуб Премьер-лигадан тушириб юборилади дегани эмас. Аввало санкциялар бўйича қарор қабул қилиниши, кейин эса апелляция жараёни ўтиши керак.
«Манчестер Сити» ва Премьер-лиганинг ҳар икки томони ҳам қарордан кейин 14 кун ичида апелляция бериш ҳуқуқига эга. Апелляция Премьер-лиганинг алоҳида уч кишилик ҳайъати томонидан кўриб чиқилади. Бу иш бўйича Спорт арбитраж судига (CAS) мурожаат қилиш имконияти мавжуд эмаслиги хабар қилинган.
