Футболдаги сўнгги 10 йилда ким қанча пул сарфлади?
Навбатдаги трансфер ойнаси ҳам ўз якунига етди. Ёзги трансферлар давомида энг кўп маблағ сарфлаган клублар сифатида «Манчестер Сити», «Челси» ва «Тоттенҳэм» қайд этилди. «Шаҳарликлар» янги футболчилар учун 526 миллион евро тўлаган бўлса, Лондон клублари мос равишда 406 ва 366 миллион евро сарфлади. Шу боис сўнгги 10 йиллик кўрсаткичларга назар ташлаш қизиқ. Қайси клублар янги футболчилар учун энг кўп пул сарфлаган ва бу харажатлар уларга совринлар олиб келдими?
1-ўрин. «Челси» — 3,12 миллиард евро
Сўнгги ўн йилда янги футболчилар учун 3 миллиард евродан ортиқ маблағ сарфлаган ягона клуб — «Челси».
Роман Абрамович давридан кейин Лондон клуби америкалик ва швейцариялик инвесторлар қўлига ўтди. Бироқ трансфер бозорида катта маблағ сарфлаш сиёсати ўзгармади. Клуб Кай Хаверц учун 100 миллион евро, Ромелу Лукаку учун 113 миллион евро тўлади. Моисес Кайседо, Энцо Фернандес ва бошқа футболчилар учун эса бундан ҳам катта маблағлар сарфланди.
Клуб тарихидаги энг қиммат трансферлардан бири 138 миллион евролик келишув бўлди.
Шунга қарамай, «Челси»нинг катта харажатлари совринлар сонига мутаносиб бўлмади. Лондонликлар Англия чемпионатида тўққиз йилдан бери ғолиб бўла олмаяпти. 2021 йилда Томас Тухель жамоаси Чемпионлар лигасида ғолиб чиққан, аммо бу муваффақият ҳали Абрамович даврида қўлга киритилган.
«Челси» трансферларга сарфланган маблағнинг бир қисмини футболчилар сотуви орқали қоплашга ҳаракат қилмоқда.
2-ўрин. «Манчестер Сити» — 2,58 миллиард евро
«Манчестер Сити» сўнгги ўн йилда трансферларга 2,58 миллиард евро сарфлаган.
Клубнинг молиявий фаолияти атрофидаги баҳслар эса ҳануз давом этмоқда. «Шаҳарликлар»га нисбатан қўйилган кўплаб айбловлар бўйича якуний қарор ҳали чиқмаган.
Шу билан бирга, «Сити» трансфер бозорида катта маблағ сарфлашда давом этмоқда. Пеп Гвардиола даврида ҳам, унинг кетишидан кейин ҳам клуб қиммат футболчиларни таркибига қўшиб келди.
Жамоа Англия чемпионатида бир неча бор ғолиб бўлди, шунингдек, 2023 йилда клуб тарихида илк бор Чемпионлар лигасида бош совринни қўлга киритди. Демак, «Манчестер Сити»нинг миллиардлаб евро сарфлари муайян маънода спортдаги натижалар билан оқланган.
3-ўрин. «Манчестер Юнайтед» — 2,06 миллиард евро
«Манчестер Юнайтед» сўнгги ўн йилда 2 миллиард евродан ортиқ маблағни трансферларга йўналтирди.
Бироқ «қизил иблислар» учун сарфланган миллиардлар кутилган натижаларни бермади. Сир Алекс Фергюсон кетганидан кейин клуб АПЛда чемпион бўла олмади. Чемпионлар лигасида ҳам жамоа узоқ вақтдан бери жиддий муваффақиятга эриша олмаяпти.
Клубнинг энг қиммат трансферлари орасида Поль Погба — 105 миллион евро, Антони — 95 миллион евро ва Харри Магуайр — 87 миллион евро билан ажралиб туради.
Жейдон Санчо ва Ромелу Лукаку каби қиммат харидлар ҳам клубнинг трансфер сиёсатидаги муаммоларни яққол кўрсатиб берди.
4-ўрин. «Пари Сен-Жермен» — 2 миллиард евро
Париж клуби ҳам трансферларга 2 миллиард евро сарфлаган.
«ПСЖ» тарихидаги энг шов-шувли харид, шубҳасиз, Неймар бўлди. Парижликлар бразилиялик юлдуз учун 222 миллион евро тўлаб, ҳанузгача янгиланмаган жаҳон рекордини ўрнатган.
Шунингдек, Килиан Мбаппе, Коло Муани, Хвича Кварацхелия, Ашраф Ҳакими ва Жоау Невеш каби футболчилар ҳам катта маблағ эвазига жамоага қўшилди.
Катта харажатлар ниҳоят Париж клубига Европа миқёсида ҳам самара берди. «ПСЖ» кетма-кет икки марта Чемпионлар лигасида ғолиб чиқди.
5-ўрин. «Ювентус» — 1,92 миллиард евро
Италиянинг энг совриндор клубларидан бири сўнгги ўн йилда трансферлар учун 1,92 миллиард евро сарфлади.
Бироқ катта харажатларнинг барчаси ҳам ўзини оқламади. 2018 йилда Криштиану Роналду учун 117 миллион евро тўлангани клуб молиявий ҳолатига сезиларли таъсир кўрсатди. Португалиялик юлдузнинг келиши маош харажатларининг кескин ошишига ҳам сабаб бўлди.
Гонсало Игуаин — 90 миллион, Маттейс де Лигт — 85,5 миллион ва Душан Влахович — 85,4 миллион евро «Ювентус»нинг энг қиммат харидлари қаторида.
Бироқ бу трансферларнинг аксарияти клуб кутган даражада самара бермади.
6-ўрин. «Тоттенҳэм» — 1,84 миллиард евро
«Тоттенҳэм» ҳам янги футболчилар учун қарийб 2 миллиард евро сарфлаган.
Бироқ Лондон клубининг натижалари бу харажатларга мос келмайди. «Шпорлар» икки мавсум кетма-кет АПЛда 17-ўринни эгаллаб, қуйи лигага тушиб кетиш хавфи билан курашди.
Клуб Тонали учун 108 миллион евро, Матеус учун 99 миллион ва Савио учун 87,7 миллион евро сарфлади. Кудус ва Симонс каби футболчилар ҳам катта маблағ эвазига жамоага келган.
Катта молиявий имкониятларга қарамай, «Тоттенҳэм»да трансфер сиёсатини самарали бошқариш билан боғлиқ саволлар кўп.
7-ўрин. «Арсенал» — 1,81 миллиард евро
«Арсенал» ҳам сўнгги ўн йилда 1,81 миллиард евро сарфлади.
«Канонирлар» бу маблағларнинг маълум қисмини натижага айлантира олди. Жамоа АПЛда чемпион бўлган, бироқ Чемпионлар лигаси финалида ғалаба қозона олмаган.
Деклан Райс учун «Вест Хэм»га 116,6 миллион евро тўлангани клуб тарихидаги рекорд трансферлардан бири бўлди. Шу билан бирга, Николя Пепе учун 80 миллион евро тўлангани каби омадсиз харидлар ҳам мавжуд.
8-ўрин. «Ливерпуль» — 1,74 миллиард евро
«Ливерпуль»нинг ўн йиллик трансфер харажатлари 1,74 миллиард еврони ташкил этди.
Бу кўрсаткич «Челси»никидан анча паст бўлса-да, мерсисайдликлар сарфланган маблағларни спортдаги натижаларга яхшироқ айлантира олди. Юрген Клопп даврида клуб АПЛ ва Чемпионлар лигасида ғолиб чиқди.
Виржил ван Дейк ва Алиссон каби қиммат харидлар жамоа тарихида муҳим роль ўйнади.
Сўнгги даврда эса «Ливерпуль» ҳам трансфер бозорида катта маблағ сарфлай бошлади. Исак учун 145 миллион, Вирц учун 125 миллион, Баркола учун 125 миллион ва Экитике учун 95 миллион евро тўланди.
9-ўрин. «Барселона» — 1,61 миллиард евро
Каталония клуби молиявий муаммолар билан тўқнаш келганига қарамай, сўнгги ўн йилда трансферларга 1,61 миллиард евро сарфлади.
«Барселона»нинг энг қиммат трансферлари эса кўп ҳолларда кутилган самарани бермади. Усмон Дембеле учун 148 миллион, Филиппе Коутиньо учун 135 миллион ва Антуан Гризманн учун 120 миллион евро тўланган.
Бу футболчиларнинг ҳеч бири Луис Суарес ёки Неймар сингари клуб тарихида ҳал қилувчи фигурага айлана олмади.
Молиявий қийинчиликлар туфайли клуб ҳатто Лионель Мессини ҳам сақлаб қола олмади.
10-ўрин. «Ньюкасл» — 1,43 миллиард евро
Рейтингнинг сўнгги ўринида «Ньюкасл» жойлашган. «Сорокалар» сўнгги ўн йилда 1,43 миллиард евро сарфлади.
Клуб Исаак, Вольтемаде, Тонали, Эланга, Висса ва Бруну Гимарайнс каби футболчиларни катта маблағ эвазига таркибига қўшди. Бироқ уларнинг айримлари кейинчалик жамоани тарк этди.
Қизиғи, ушбу рўйхатда «Бавария», «Реал Мадрид», «Интер», «Боруссия Дортмунд» ва «Атлетико Мадрид» каби Европа футболи гигантлари йўқ. Бу эса катта трансфер харажатлари ҳар доим ҳам клубнинг спортдаги мақоми ёки УЕФА рейтинги билан тўғридан-тўғри боғлиқ эмаслигини кўрсатади.