Futboldagi so‘nggi 10 yilda kim qancha pul sarfladi?
Navbatdagi transfer oynasi ham o‘z yakuniga yetdi. Yozgi transferlar davomida eng ko‘p mablag‘ sarflagan klublar sifatida «Manchester Siti», «Chelsi» va «Tottenhem» qayd etildi. «Shaharliklar» yangi futbolchilar uchun 526 million yevro to‘lagan bo‘lsa, London klublari mos ravishda 406 va 366 million yevro sarfladi. Shu bois so‘nggi 10 yillik ko‘rsatkichlarga nazar tashlash qiziq. Qaysi klublar yangi futbolchilar uchun eng ko‘p pul sarflagan va bu xarajatlar ularga sovrinlar olib keldimi?
1-o‘rin. «Chelsi» — 3,12 milliard yevro
So‘nggi o‘n yilda yangi futbolchilar uchun 3 milliard yevrodan ortiq mablag‘ sarflagan yagona klub — «Chelsi».
Roman Abramovich davridan keyin London klubi amerikalik va shveysariyalik investorlar qo‘liga o‘tdi. Biroq transfer bozorida katta mablag‘ sarflash siyosati o‘zgarmadi. Klub Kay Xavers uchun 100 million yevro, Romelu Lukaku uchun 113 million yevro to‘ladi. Moises Kaysedo, Enso Fernandes va boshqa futbolchilar uchun esa bundan ham katta mablag‘lar sarflandi.
Klub tarixidagi eng qimmat transferlardan biri 138 million yevrolik kelishuv bo‘ldi.
Shunga qaramay, «Chelsi»ning katta xarajatlari sovrinlar soniga mutanosib bo‘lmadi. Londonliklar Angliya chempionatida to‘qqiz yildan beri g‘olib bo‘la olmayapti. 2021 yilda Tomas Tuxel jamoasi Chempionlar ligasida g‘olib chiqqan, ammo bu muvaffaqiyat hali Abramovich davrida qo‘lga kiritilgan.
«Chelsi» transferlarga sarflangan mablag‘ning bir qismini futbolchilar sotuvi orqali qoplashga harakat qilmoqda.
2-o‘rin. «Manchester Siti» — 2,58 milliard yevro
«Manchester Siti» so‘nggi o‘n yilda transferlarga 2,58 milliard yevro sarflagan.
Klubning moliyaviy faoliyati atrofidagi bahslar esa hanuz davom etmoqda. «Shaharliklar»ga nisbatan qo‘yilgan ko‘plab ayblovlar bo‘yicha yakuniy qaror hali chiqmagan.
Shu bilan birga, «Siti» transfer bozorida katta mablag‘ sarflashda davom etmoqda. Pep Gvardiola davrida ham, uning ketishidan keyin ham klub qimmat futbolchilarni tarkibiga qo‘shib keldi.
Jamoa Angliya chempionatida bir necha bor g‘olib bo‘ldi, shuningdek, 2023 yilda klub tarixida ilk bor Chempionlar ligasida bosh sovrinni qo‘lga kiritdi. Demak, «Manchester Siti»ning milliardlab yevro sarflari muayyan ma’noda sportdagi natijalar bilan oqlangan.
3-o‘rin. «Manchester Yunayted» — 2,06 milliard yevro
«Manchester Yunayted» so‘nggi o‘n yilda 2 milliard yevrodan ortiq mablag‘ni transferlarga yo‘naltirdi.
Biroq «qizil iblislar» uchun sarflangan milliardlar kutilgan natijalarni bermadi. Sir Aleks Fergyuson ketganidan keyin klub APLda chempion bo‘la olmadi. Chempionlar ligasida ham jamoa uzoq vaqtdan beri jiddiy muvaffaqiyatga erisha olmayapti.
Klubning eng qimmat transferlari orasida Pol Pogba — 105 million yevro, Antoni — 95 million yevro va Xarri Maguayr — 87 million yevro bilan ajralib turadi.
Jeydon Sancho va Romelu Lukaku kabi qimmat xaridlar ham klubning transfer siyosatidagi muammolarni yaqqol ko‘rsatib berdi.
4-o‘rin. «Pari Sen-Jermen» — 2 milliard yevro
Parij klubi ham transferlarga 2 milliard yevro sarflagan.
«PSJ» tarixidagi eng shov-shuvli xarid, shubhasiz, Neymar bo‘ldi. Parijliklar braziliyalik yulduz uchun 222 million yevro to‘lab, hanuzgacha yangilanmagan jahon rekordini o‘rnatgan.
Shuningdek, Kilian Mbappe, Kolo Muani, Xvicha Kvarasxeliya, Ashraf Hakimi va Joau Nevesh kabi futbolchilar ham katta mablag‘ evaziga jamoaga qo‘shildi.
Katta xarajatlar nihoyat Parij klubiga Yevropa miqyosida ham samara berdi. «PSJ» ketma-ket ikki marta Chempionlar ligasida g‘olib chiqdi.
5-o‘rin. «Yuventus» — 1,92 milliard yevro
Italiyaning eng sovrindor klublaridan biri so‘nggi o‘n yilda transferlar uchun 1,92 milliard yevro sarfladi.
Biroq katta xarajatlarning barchasi ham o‘zini oqlamadi. 2018 yilda Krishtianu Ronaldu uchun 117 million yevro to‘langani klub moliyaviy holatiga sezilarli ta’sir ko‘rsatdi. Portugaliyalik yulduzning kelishi maosh xarajatlarining keskin oshishiga ham sabab bo‘ldi.
Gonsalo Iguain — 90 million, Matteys de Ligt — 85,5 million va Dushan Vlaxovich — 85,4 million yevro «Yuventus»ning eng qimmat xaridlari qatorida.
Biroq bu transferlarning aksariyati klub kutgan darajada samara bermadi.
6-o‘rin. «Tottenhem» — 1,84 milliard yevro
«Tottenhem» ham yangi futbolchilar uchun qariyb 2 milliard yevro sarflagan.
Biroq London klubining natijalari bu xarajatlarga mos kelmaydi. «Shporlar» ikki mavsum ketma-ket APLda 17-o‘rinni egallab, quyi ligaga tushib ketish xavfi bilan kurashdi.
Klub Tonali uchun 108 million yevro, Mateus uchun 99 million va Savio uchun 87,7 million yevro sarfladi. Kudus va Simons kabi futbolchilar ham katta mablag‘ evaziga jamoaga kelgan.
Katta moliyaviy imkoniyatlarga qaramay, «Tottenhem»da transfer siyosatini samarali boshqarish bilan bog‘liq savollar ko‘p.
7-o‘rin. «Arsenal» — 1,81 milliard yevro
«Arsenal» ham so‘nggi o‘n yilda 1,81 milliard yevro sarfladi.
«Kanonirlar» bu mablag‘larning ma’lum qismini natijaga aylantira oldi. Jamoa APLda chempion bo‘lgan, biroq Chempionlar ligasi finalida g‘alaba qozona olmagan.
Deklan Rays uchun «Vest Xem»ga 116,6 million yevro to‘langani klub tarixidagi rekord transferlardan biri bo‘ldi. Shu bilan birga, Nikolya Pepe uchun 80 million yevro to‘langani kabi omadsiz xaridlar ham mavjud.
8-o‘rin. «Liverpul» — 1,74 milliard yevro
«Liverpul»ning o‘n yillik transfer xarajatlari 1,74 milliard yevroni tashkil etdi.
Bu ko‘rsatkich «Chelsi»nikidan ancha past bo‘lsa-da, mersisaydliklar sarflangan mablag‘larni sportdagi natijalarga yaxshiroq aylantira oldi. Yurgen Klopp davrida klub APL va Chempionlar ligasida g‘olib chiqdi.
Virjil van Deyk va Alisson kabi qimmat xaridlar jamoa tarixida muhim rol o‘ynadi.
So‘nggi davrda esa «Liverpul» ham transfer bozorida katta mablag‘ sarflay boshladi. Isak uchun 145 million, Virs uchun 125 million, Barkola uchun 125 million va Ekitike uchun 95 million yevro to‘landi.
9-o‘rin. «Barselona» — 1,61 milliard yevro
Kataloniya klubi moliyaviy muammolar bilan to‘qnash kelganiga qaramay, so‘nggi o‘n yilda transferlarga 1,61 milliard yevro sarfladi.
«Barselona»ning eng qimmat transferlari esa ko‘p hollarda kutilgan samarani bermadi. Usmon Dembele uchun 148 million, Filippe Koutino uchun 135 million va Antuan Grizmann uchun 120 million yevro to‘langan.
Bu futbolchilarning hech biri Luis Suares yoki Neymar singari klub tarixida hal qiluvchi figuraga aylana olmadi.
Moliyaviy qiyinchiliklar tufayli klub hatto Lionel Messini ham saqlab qola olmadi.
10-o‘rin. «Nyukasl» — 1,43 milliard yevro
Reytingning so‘nggi o‘rinida «Nyukasl» joylashgan. «Sorokalar» so‘nggi o‘n yilda 1,43 milliard yevro sarfladi.
Klub Isaak, Voltemade, Tonali, Elanga, Vissa va Brunu Gimarayns kabi futbolchilarni katta mablag‘ evaziga tarkibiga qo‘shdi. Biroq ularning ayrimlari keyinchalik jamoani tark etdi.
Qizig‘i, ushbu ro‘yxatda «Bavariya», «Real Madrid», «Inter», «Borussiya Dortmund» va «Atletiko Madrid» kabi Yevropa futboli gigantlari yo‘q. Bu esa katta transfer xarajatlari har doim ham klubning sportdagi maqomi yoki UYeFA reytingi bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘liq emasligini ko‘rsatadi.
