Konteynerdan savdo markazi tomigacha: dunyodagi eng noodatiy stadionlar
Futbol stadionlari odatda o‘yinlar o‘tkaziladigan sport inshooti sifatida tasavvur qilinadi. Biroq dunyoning ayrim nuqtalarida arenalar o‘zining joylashuvi, me’moriy yechimi va qurilish uslubi bilan futbolning o‘zidan kam e’tibor tortmaydi. Ba’zi stadionlar tog‘lar orasida, boshqalari savdo markazi tomida yoki hatto suv ustida barpo etilgan.
Buning eng qiziqarli misollaridan biri — Qatar-2022 jahon chempionati uchun qurilgan “Stadium 974”. Arena 974 ta yuk konteyneri va modulli konstruksiyalardan tashkil topgan. Stadion nomidagi 974 raqami Qatarning xalqaro telefon kodi bilan hamohang. Eng muhimi, bu Jahon chempionatlari tarixida to‘liq demontaj qilish imkoniyati ko‘zda tutilgan ilk stadionlardan biri bo‘ldi.
Serbiyaning Belgrad shahridagi “Stadion Voždovac” esa mutlaqo boshqa yondashuv bilan qurilgan. Arena savdo markazining tomida joylashgan bo‘lib, qariyb 5 ming tomoshabinga mo‘ljallangan. Ya’ni muxlis binoning pastki qavatlarida xarid qilishi, bir necha daqiqadan so‘ng esa uning tomida futbol uchrashuvini tomosha qilishi mumkin.
Portugaliyadagi “Estádio Municipal de Braga” ham noodatiy arxitekturasi bilan ajralib turadi. Yevro-2004 uchun qurilgan arena eski granit kareri ichiga joylashtirilgan. Stadionning ikki yon tomonida tribunalar mavjud, darvoza ortidagi qismlardan birida esa ulkan qoyalar saqlab qolingan. Shu sabab arena o‘ziga xos ko‘rinishi bilan dunyodagi eng noodatiy stadionlardan biri hisoblanadi.
Ayrim stadionlarning o‘ziga xosligi esa arxitektura emas, geografik joylashuv bilan bog‘liq. Boliviyaning La-Pas shahridagi “Estadio Hernando Siles” dengiz sathidan qariyb 3600 metr balandlikda joylashgan. Perudagi “Estadio Daniel Alcides Carrión” esa bundan ham yuqorida — 4 ming metrdan ortiq balandlikda barpo etilgan. Bunday sharoit mehmon jamoalar uchun siyrak havo va kislorod yetishmasligi sabab alohida sinovga aylanadi.
Xorvatiyaning Trogir shahrida esa futbol maydoni tarixiy me’moriy obidalar orasida joylashgan. Zamonaviy futbol maydonining qadimiy shahar muhiti bilan uyg‘unlashuvi bu joyni nafaqat sport obyekti, balki sayyohlar uchun ham e’tiborga molik maskanga aylantirgan.
Singapurdagi “The Float @ Marina Bay” esa yanada noodatiy yechim hisoblanadi. Futbol maydoni to‘g‘ridan-to‘g‘ri suv ustidagi platformaga joylashtirilgan bo‘lib, maydon chegarasidan tashqarida darhol ko‘rfaz boshlanadi. Shu jihati uni dunyodagi eng noodatiy futbol maydonlaridan biriga aylantirgan.
Bu arenalarni birlashtirib turadigan jihat shundaki, ularning noodatiyligi shunchaki dizayn uchun yaratilmagan. Ayrim hollarda bunga yer tanqisligi, boshqasida tabiiy landshaft, ekologik talablar yoki mavjud hududdan unumli foydalanish zarurati sabab bo‘lgan. Natijada futbol stadioni oddiy sport inshootidan chiqib, me’moriy tajriba, shahar ramzi va muhandislik yechimiga aylangan.
