Shaxmat. Nakamura: “Bu bahslarning barchasi — bema’nilik, FIDE Twitter’ga keragidan ortiq e'tibor bermoqda”
Hikaru Nakamura o‘tgan yili past darajadagi bir qator turnirlarda nisbatan kuchsiz raqiblarni mag‘lub etib, Nomzodlar turniriga yo‘l olgani bilan shaxmat olamida katta shov-shuv keltirib chiqargan edi. Biroq grossmeyster bundan afsuslanmaydi va uning o‘rnida bo‘lgan har qanday shaxmatchi ham ayni sharoitda xuddi shunday yo‘l tutgan bo‘lardi, deya ta’kidlaydi.
Dunyoning ikkinchi raqamli shaxmatchisi reglamentdagi imkoniyatdan foydalandi: unga ko‘ra, saralash davrida kamida 40 ta FIDE reytingli partiya o‘ynagan va Nomzodlar turnirida ishtirok etish huquqiga ega bo‘lganlar orasida eng yuqori reytingga ega shaxmatchi musobaqaga yo‘l oladi.
Jahon reytingi yetakchisi Magnus Karlsen chempionlik siklida qatnashishdan to‘liq voz kechgach, Nakamura avtomatik tarzda ishtirok etish huquqiga ega eng yuqori reytingli shaxmatchiga aylandi va faollik talabini ham bajardi. Keyinchalik u Nomzodlar turniriga olib borgan yo‘lini “Mikki Maus yo‘li” deb atadi.
Nakamuraning raqiblari esa an’anaviyroq yo‘lni tanlashdi — Jahon kubogi, Grand Swiss yoki yillik FIDE Circuit doirasidagi elita turnirlarida ishtirok etib, qolgan yetti o‘rin uchun jon-jahdlari bilan kurashishdi.
Nakamura o‘z “sayohati”ni ijtimoiy tarmoqlarda faol yoritib bordi: 2700 Elo’dan yuqori reytingga ega supergrossmeyster bilan Luiziana shtati chempionati yoki Iowa Open kabi turnirlarda to‘qnash kelish imkoniyatidan hayratga tushgan raqiblari aks etgan video va suratlarni joylab bordi.
“Bu bahslarning barchasi — mutlaqo bema’nilik”, — dedi Nakamura Reuters’ga. — “Har bir shaxmatchi o‘yinni biladi. Ular optimal natijaga erishish uchun qo‘lidan kelganini qiladi — xuddi doska ortida o‘ynayotgandek.”
“Menimcha, odamlarning aksariyati buni muammo deb ko‘rmadi. Men ham bunda muammo ko‘rmayman, chunki bilaman: mening o‘rnimda bo‘lgan har qanday o‘yinchi aynan shunday yo‘l tutgan bo‘lardi.”
Nakamura o‘tmishda ham boshqa shaxmatchilar Nomzodlar turniriga chiqish uchun “tizimni aylanib o‘tganini” eslatdi. Biroq uning strategiyasi FIDE rahbariyati tomonidan salbiy qabul qilindi va sikl davomida elita shaxmatchilarning kuchsiz raqiblar ustidan qozongan g‘alabalari orqali reyting ochkolarini ko‘p yig‘ishiga yo‘l qo‘ymaslikka qaratilgan qoida joriy etildi.
FIDE Reuters’ga o‘zgarish texnik zarurat bo‘lganini bildirgan bo‘lsa-da, Nakamura buni ijtimoiy tarmoqlardagi salbiy rezonansdan keyin unga qarshi qilingan “qarshi zarba” deb atadi.
“Menimcha, FIDE Reddit va Twitter’dagi izohlarga haddan ortiq e'tibor beradi. Ular jamoatchilik fikri deb hisoblagan narsaga impulsiv tarzda munosabat bildiradi. Siyosat jimlikdagi ko‘pchilik emas, balki faol ozchilik tomonidan belgilanganda, o‘yin manfaatlariga mos kelmaydigan qarorlar qabul qilinadi.”
FIDE’ning ta’kidlashicha, qoida elita shaxmatchilarning xalqaro usta darajasidagi raqib yoki undan ancha kuchsiz klub shaxmatchisini yenggani uchun bir xil miqdorda reyting ochkosi olishining oldini olishga qaratilgan.
“Agar supergrossmeyster har yili o‘nlab shunday partiyalar o‘ynasa, bu reyting tizimining mazmunini yaqqol buzadi”, — deyiladi FIDE bayonotida. — “Shu bois, kelajakda reyting tizimining aniqligini himoya qilish uchun ushbu qoidani tuzatdik.”
FIDE qarorlari amaldagi reglamentlarga mos kelganini va “muayyan shaxslarni bloklashga qaratilgan impulsiv reaksiya” bo‘lmaganini alohida ta’kidladi.
Nakamura ijtimoiy tarmoqlardagi norozilik ortiqcha bo‘lganini aytdi, biroq kelajakda boshqalar bunday yo‘ldan foydalana olmasligi uchun FIDE choralar ko‘rishi kerakligini ham qo‘shimcha qildi.
“Kelajakda, ehtimol, umuman reyting bo‘yicha o‘rin bo‘lmasligi kerak, chunki uni juda oson suiiste’mol qilish mumkin”, — dedi u. — “Shaxmatchilar tizimdan foydalanadi.”
Nomzodlar turniri 28 martdan 16 aprelgacha Kiprda bo‘lib o‘tadi. Uning g‘olibi Hindistondan amaldagi jahon chempioni — Dommaraju Gukesh bilan uchrashadi.
